fa بررسی اپیدمیولوژی حیوان گزیدگی و علل تاخیر در درمان پیشگیرنده در شهرستان طبس بین سال‌های 1389-1385 تخصصي Special پژوهشي Research <p> <strong> سابقه و اهداف: </strong>هاری از جمله بیماری‌های کشنده در انسان و دیگر پسنانداران است. با توجه به عدم کنترل کامل بیماری در حیوانات اهلی و وحشی در کشور ما هنوز هم احتمال بروز بیماری وجود دارد. هدف این مطالعه بررسی همه‌گیر شناسی هاری و حیوان گزیدگی و علل تاخیر در گرفتن درمان پیشگرنده در شهرستان طبس طی سال‌های 1389-1385 می‌باشد. </p><p> <strong> روش بررسی: </strong>پژوهش حاضر از نوع توصیفی مقطعی بوده که در آن از اطلاعات موجود 480 مورد فرد حیوان‌گزیده مراجعه کننده به واحدهای هاری شهرستان طبس در طی سال­های 1389-1385 استفاده گردید. فاکتورهای مربوط به بیمار، فاکتورهای مربوط به مکان زندگی، فاکتورهای مربوط به زمان گزیده شدن، وضعیت جراحت، محل گزش مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تحلیل داده­ها، از آمار توصیفی شامل شاخص­های توصیفی، و از تحلیل رگرسیون لوجستیک جهت سنجش اثر متغیرهای مورد نظر بر تاخیر در دریافت درمان پیشگیرنده از هاری استفاده گردید. تحلیل به کمک نرم افزار SPSS نسخه 18 انجام گرفت. </p><p> <strong> یافته‌ها: </strong>از مجموع 480 مورد بررسی شده، 413 نفر (86%) مرد و 67 نفر (14%) زن بودند. 6/54% (262 نفر) حادثه حیوان گزیدگی را در شهر و 4/45% (218 نفر) آن را در روستا تجربه کرده بودند. بیشترین موارد گزش به ترتیب مربوط به سگ (1/63%) و گربه (3/27%) بوده است . بیشترین گزش در مشاغل، محصل 107 نفر (3/22%) و آزاد 98 نفر (4/20%) بود. میانگین و انحراف معیار زمان تاخیر در دریافت واکسن ضد هاری 8/1 ± 5/6 ساعت بوده است. مهمترین عوامل تاثیر‌گذار در داشتن یا نداشتن این تاخیر عبارت بودند از سن (98/0 OR= ، 99/0-74/0 CI: )، ساعت حادثه (06/1 OR= ، 12/1-01/1 CI: )، گزش اندام تحتانی (31/5 OR= ، 33/6-8/3 CI: )، سابقه واکسیناسیون (39/0 OR= ، 68/0-21/0 CI: )، داشتن مراقبت اولیه توصیه شده برای زخم (75/6 OR= ، 8/8-4/4 CI: ) و نوع حیوان (17/4 OR= ، 5/6-34/3 CI: ) . </p><p> <strong> نتیجه‌گیری: </strong>با توجه به میزان بروز نسبتا بالای حیوان‌گزیدگی در این شهرستان لزوم کنترل حیواناتی مانند سگ و گربه از طریق آموزش به قشر آسیب پذیر مانند نوجوانان و صاحبان آنان و هماهنگی بین بخشی برای از بین بردن حیوانات ولگرد بیش از پیش باید مورد توجه قرار گیرد. با توجه به هزینه تحمیل شده ناشی از هر مورد حیوان‌گزیدگی به سیستم مراقبت بهداشتی لازم است اقدامات پیشگیری کننده جهت جلوگیری از گزش در اولویت قرار گیرند. <i /></p> <p> <strong> Background<i>:</i> </strong>Rabies is one of the fatal diseases in human and other mammals. With regard to lack of full control of the disease in wild and domesticated animals, There is stillt the possibility of incidence of the disease in our country. The aim of this study was to determine the epidemiology and causes of delays in getting treatment for rabies and animal bites in the city of Tabas during 2005-2010. </p><p> <strong> Method: </strong>The present research is a descriptive cross-sectional study in which, the existing information for 480 bitten subjects referring to Tabas rabies units during 2005-2010 was used. Patient-related factors, factors related to location, factor related to the time of being bitten, the wound status as well as bite status were studied. The descriptive statistics, including descriptive indicator was used to analyze the data, and the logistic regression analysis was used to measure the effect of considered variables on delay in receiving preventive treatment of rabies. The analysis was performed using SPSS version 18. </p><p> <strong> Result </strong>: Out of 480 bitten persons, 413 individuals (86%) were male and others 67 (14%) were female. Totally 54.6% (262 cases) of animal-bite incidents were in the city and 45.4% (218) had experienced it in the rural areas. The cases were mostly related to dog bites (63.1%) and cat bites (27.3%) respectively. Most bites had occured for 107 students (22.3%) and 98 (20.4%) for others. Mean and standard deviation of delay time in receiving the anti-rabies vaccines was 6.5±1.5 hours. The most offective factors in delaying or notdelaying were age (OR = 0.98, CI: 0.74-0.99), time of accident (OR = 1.06, 1.01-1.12), bite of the lower extremities (OR = 5.31, CI: 3.8-6.33), history of vaccination (OR = 0.39, CI: 0.21-0.68), having primary care recommended for the injury (OR = 6.75, CI: 4.4-8.8) and animal type (OR = 4.17, CI: 3.34-6.5).<i> </i></p><p> <strong> Conclusion<i>:</i> </strong>Regarding the relatively high incidence of animal bites in this county, the necessity of controlling animals such as dogs and cats through training vulnerable individuals such as adolescents as well as animal owners and intersectional coordination to eliminate the straying animals should be more considered. Because of the imposed cost sustained by health system care for any bite, the preventive measure should be considered as priority.<strong><i> </i></strong></p> اپیدمیولوژی، حیوان‌گزیدگی، زمان تاخیر، درمان، طبس Epidemiology, Animal bits, Delay time, Treatment, Tabbas 20 31 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-7&slc_lang=fa&sid=1 SM Riahi سید محمد ریاحی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences Yazd,Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد A Latifi آرمان لطیفی No Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران M Bakhtiyari محمود بختیاری Bakhtiyari.Mahmood@yahoo.com Yes Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران P Yavari پروین یاوری No Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی M Khezeli مهدی خزلی No Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah,Iran. دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه H Hatami حسین حاتمی No Shahid Beheshti University of Medical Sciences,Tehran,Iran. دانشگاه علوم پزشکی بهشتی J Gholami جهانشیر غلامی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد