fa تاثیر مداخله آموزشی به منظور ارتقاء استفاده از کمربند ایمنی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی در بین رانندگان خودروهای سواری تخصصي Special پژوهشي Research <p> <strong> سابقه و اهداف: </strong>حوادث ترافیکی در ایران همواره بیشترین میزان مرگ و میر را به دنبال داشته است و یکی از مهم‌ترین علل مرگ و میرها در حین تصادفات رانندگی نبستن کمربند ایمنی می‌باشد، بطوریکه 63 درصد از مرگ‌ها را به آن نسبت می‌دهند. شواهد محکمی در مورد موثر بودن رویکرد استفاده از کمربند ایمنی در کاهش شدت بروز حوادث ترافیکی وجود دارد. ارائه برنامه‌های آموزشی مبتنی بر مبانی تئوریک مهمترین محور برنامه‌های آموزش بهداشت است. هدف از انجام مطالعه حاضر بررسی تاثیر اجرای برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی به منظور ارتقای استفاده از کمربند ایمنی در بین رانندگان بود. </p><p> <strong> روش بررسی: </strong>این پژوهش یک مطالعه مداخله‌ای نیمه تجربی بود که در بین کارکنان مراکز بهداشت شهرستان اهواز که دارای خودروی سواری بودند، انجام گرفت. بدین منظور به طور تصادفی از مرکز بهداشت شرق 80 نفر در گروه مداخله و مرکز بهداشت غرب 73 نفر در گروه شاهد وارد مطالعه شدند و به مدت دو ماه مورد پیگیری قرار گرفتند. پس از انجام ارزشیابی تشخیصی اقدام به مداخله آموزشی گردید. داده های حاصل از این پژوهش با استفاده از پرسشنامه محقق ساز، که پایایی آن با انجام یک مطالعه پایلوت توسط آزمون ضریب آلفا کرونباخ و روایی آن نیز با نظر کارشناسان مربوطه حاصل شده بود، به روش خودگزارش دهی، جمع آوری و سپس توسط نرم افزار آماری SPSS ویرایش هفدهم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. </p><p> <strong> یافته ها: </strong>قبل از مداخله دو گروه از نظر متغیرهای زمینه‌ای یکسان بودند و بین سازه‌های مدل در دو گروه اختلاف معناداری مشاهده نشد. ولی بعد از اجرای برنامه آموزشی اختلاف معناداری برای افزایش میانگین نمره سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی و رفتار استفاده از کمربند ایمنی در بین گروه مداخله وجود داشت (05/0 > P )، اما در گروه شاهد اینگونه نبود. همچنین ارتباط معناداری بین بهره گیری از برنامه آموزشی و سازه راهنما برای عمل در بین هر دو گروه مشاهده شد. </p><p> <strong> نتیجه گیری: </strong>نتایج نشان دهنده ارتقاء سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی و رفتار در استفاده از کمربند ایمنی بعد از اتمام برنامه آموزشی در بین گروه مداخله می‌باشد که نشان از موثر بودن آموزش‌های مبتنی بر مدل‌ اعتقاد بهداشتی می باشد. </p><p> <strong>  </strong></p> <p> <strong> Background: </strong>Traffic accidents have the highest mortality rate <strong></strong>in Iran and one of the main causes of deaths (63%) in traffic accidents is unused seat belt. There are Strong evidences about the effectiveness of using safety belts in reducing the severity of traffic accidents consequences. Providing theoretical based training programs, is the main focus in health education. In this study, the effectiveness of a health belief model based educational program on using seat belt by drivers has been investigated. </p><p> <strong> Methods: </strong>In the quasi-experimental study, among health care workers in Ahwaz,153 drivers who owned cars were participated. The participants were divided in two groups, personnel of East Health Center (80 cases) and West Health Center (73 cases). They were randomly selected for intervention and control groups respectively and followed up for two months. After the diagnostic evaluation, educational programs about the use of safety belts were conducted<strong> </strong>and then post test was done. In both pre- and post test, data were collected via a researcher designed self administered questionnaire based on HBM, which its validity assessed by experts panel and for assessing its reliability Cranach alpha coefficients were calculated in a pilot study. Data were analyzed by appropriate statistical methods using SPSS-17.<strong></strong> </p><p> <strong> Results: </strong>Background and demographic variables of both groups were similar and it is found that before interventions, two groups have no statistically significant differences in their model constructs scores. But after the training program, scores for health belief model constructs and behavior among intervention group unlike the control group, significantly increased (P< 0.05). A significant relationship between using educational program and the cues to action constructs were observed in both groups. </p><p> <strong> Discussion: </strong>The results indicate promote health belief model and behavior of structures in the use of safety belts after completing the training program is among the intervention group and the requirement to provide training based on health belief model indicate. </p><p> <strong>  </strong></p><p>  </p><p>  </p> کمربند ایمنی، رانندگان، مدل اعتقاد بهداشتی Safety belts, drivers, Health Belief Model 45 55 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-281-8&slc_lang=fa&sid=1 N Hatamzadeh ناصر حاتم زاده No دانشگاه علوم پزشکی شیراز M Nazari مهین نظری nazarimahin@yahoo.com Yes دانشگاه علوم پزشکی شیراز L Ghahramani لیلا قهرمانی No دانشگاه علوم پزشکی شیراز