fa بررسی غلظت فلزات سنگین کروم و آرسنیک در رودخانه‌های حوضه سدهای بافت و رابر عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><a name="OLE_LINK32"></a><a name="OLE_LINK31"><strong>مقدمه: </strong></a><a name="OLE_LINK4">فلزات سنگین از عناصر سمی و پایدار در محیط هستند که با ورود به منابع آبی نهایتاً وارد چرخه زیستی جانداران شده و اثرات نامطلوبی ایجاد می‌نمایند. پژوهش حاضر</a> جهت بررسی تغییرات غلظت فلزات سنگین کروم و آرسنیک در رودخانه‌های حوضه سد بافت و سد رابر که بعضاً به مصرف شرب رسیده و یا به این منظور پیش‌بینی‌شده‌اند، می‌پردازد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش:</strong> <a name="OLE_LINK9"></a><a name="OLE_LINK5">مطالعه حاضر از نوع توصیفی است که </a>از تابستان 1392 لغایت بهار سال 1393 انجام گرفت. <a name="OLE_LINK10">طی بازدید میدانی 4 ایستگاه نمونه‌برداری از رودخانه‌های حوضه سدهای بافت و رابر انتخاب شد.</a> تعداد 1 نمونه مرکب از رودخانه‌های مذکور و سدهای بافت و رابر در نیمه هرماه برداشت شد.<a name="OLE_LINK12"></a><a name="OLE_LINK11"></a> غلظت فلزات سنگین کروم و آرسنیک در رودخانه‌های (بافت، سلطانی) حوضه سد بافت، و رودخانه‌های (رابر، سرمشک، سید مرتضی، رود در) حوضه سد رابر، به مدت 12 ماه اندازه‌گیری شد<a name="OLE_LINK14"></a><a name="OLE_LINK13"></a>. غلظت کروم و آرسنیک با جذب اتمی کوره گرافیتی سنجش شد. <a name="OLE_LINK16"></a><a name="OLE_LINK15">داده‌ها با نرم‌افزار </a><span dir="LTR">spss</span> تجزیه‌وتحلیل شد.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته‌ها: </strong><a name="OLE_LINK18"></a><a name="OLE_LINK17">میانگین غلظت کروم در رودخانه‌های حوضه سد بافت به ترتیب 01/5 و 19/5 </a><span dir="LTR">ppb</span> و در رودخانه‌های حوضه سد رابر به ترتیب 44/5، 5/5، 42/5 و 45/5 <span dir="LTR">ppb</span> به دست آمد. <a name="OLE_LINK20"></a><a name="OLE_LINK19"></a>میانگین غلظت آرسنیک در رودخانه&shy;های حوضه سد بافت به ترتیب 52/16 و 71/11 <span dir="LTR">ppb</span> و در رودخانه‌های حوضه سد رابر به ترتیب 28/12، 6/13، 07/13 و 78/8 <span dir="LTR">ppb</span> حاصل شد. <a name="OLE_LINK22"></a><a name="OLE_LINK21"></a>میانگین غلظت کروم در سدهای بافت و رابر به ترتیب 02/5 و 38/5 <span dir="LTR">ppb</span> و آرسنیک به ترتیب 53/23، 12/9 <span dir="LTR">ppb</span> به دست آمد.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه‌گیری:</strong><a name="OLE_LINK24"></a> بر اساس نتایج به‌دست‌آمده غلظت فلز کروم در ایستگاه‌های موردمطالعه از رهنمود سازمان جهانی بهداشت، حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محیط‌زیست آمریکا و حد مجاز موسسه استاندارد تحقیقات صنعتی ایران کمتر بود. غلظت فلز آرسنیک از رهنمود سازمان جهانی بهداشت، حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محیط‌زیست آمریکا و از حد مجاز موسسه استاندارد تحقیقات صنعتی ایران بیشتر بود. این تفاوت ازنظر آماری معنی‌دار بود (0001/0<span dir="LTR">p<</span>). با توجه به اهمیت این موضوع ضرورت دارد که این مسئله رسیدگی و در ارتباط با تقلیل آن برنامه‌ریزی‌های لازم به عمل آید.</p> <p><a name="OLE_LINK33"></a><a name="OLE_LINK29"></a><a name="OLE_LINK28"><strong>Introduction: </strong></a>Heavy metals are regarded as toxic stable elements in the environment that with the entry into water sources, finally it enters into the biological cycle of life and develops some adverse effects. Therefore, the present study aimed to determine the concentration of chromium and arsenic heavy metals in the river basins of Baft and Ravar dams.</p> <p><strong>Methods: </strong>This descriptive cross-sectional study was conducted from August 2013 to June 2014. During the field surveys of the river basins, 4 sampling stations of river basins of Baft and Rabor dams were selected. One combined sample was taken on 15^th of each month from the mentioned river basins as well as Baft and Rabor dams. The chromium and arsenic concentrations were measured for 12 months in river basins of Baft and Rabar dams by Furnace Atomic Absorption device, and the study data were analyzed applying SPSS software.</p> <p><strong>Results:</strong>. The mean concentration of chromium was reported 5.01 and 5.19 in the river basins of Baft dam and 5.44, 5.5, 5.42 and 5.45 ppb in river basins of Rabor dam. The mean concentration of arsenic in the river basins was demonstrated to be 16.52 and 11.71 ppb in Baft dam, and 12.28, 13.6, 7.13 and 8.78 ppb in Rabor dam. In addition, the mean concentration of chromium was reported 5.02 and 5.38, and arsenic concentration was obtained 23.53 and 9.12 ppb, respectively in Baft and Rabar dams.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Based on the study results, the chromium concentration in the studied stations was demonstrated to be significantly less than guidelines of WHO, EPA and Institute of Standards and Industrial Research of Iran, whereas arsenic concentration was demonstrated to be significantly higher compared to these guidelines(p<0.0001). As a result, this difference needs to be diminished via implementing the required plans.</p> فلز سنگین, رودخانه, سد Dam, Heavy metals, River 51 64 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-621-8&slc_lang=fa&sid=1 M Malakootian محمد ملکوتیان m.malakootian@yahoo.com Yes Kerman University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی کرمان AR Mesdaghinia علیرضا مصداقی نیا No Tehran University of Medical Sciences, دانشگاه علوم پزشکی تهران Y Soltaninejad یاسر سلطانی‌نژاد No Kerman University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی کرمان