fa پیشگویی کننده‌های سوء مصرف مواد مخدر در دانشجویان: کاربرد تئوری رفتار برنامه ریزی شده عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>مقدمه:</strong> در ایران سوء مصرف مواد و اعتیاد در حال گسترش است و به طبقه سنی و اجتماعی خاصی محدود نمی‌شود. دانشجویان قشر مستعد و برگزیده جامعه و سازندگان کشور می‌باشند. لذا شناخت عوامل موثر بر پیشگیری از رفتار مصرف مواد مخدر در این افراد ضروری می‌باشد. تئوری رفتار برنامه ریزی شده یکی از مؤثرترین و جامع‌ترین تئورهای تبیین رابطه نگرش و رفتار می‌باشد. این مطالعه با هدف تعیین پیشگویی کننده‌های سوءمصرف مواد مخدر در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد با بهره گیری از تئوری رفتار برنامه ریزی شده صورت گرفت.</p> <p dir="RTL"><strong>روش بررسی:</strong> این پژوهش مقطعی در میان120 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد با روش نمونه گیری تصادفی ساده انجام گرفت. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه ای مشتمل بر دو قسمت دموگرافیک و زمینه‌ای با 31 سوال و گویه های مربوط به تئوری رفتار برنامه ریزی شده شامل، نگرش 10 گویه (83/0<span dir="LTR">&alpha;=</span>) محدوده نمره 50-10، هنجارهای ذهنی 4 گویه (75/0<span dir="LTR">&alpha;=</span>) محدوده نمره 20-4، کنترل رفتار درک شده 2 گویه (81/0<span dir="LTR">&alpha;=</span>) محدوده نمره 10-2 و قصد رفتاری 4 گویه (89/0<span dir="LTR">&alpha;=</span>) محدوده نمره 20-4 بود. داده‌ها با استفاده از نرم افزار آماری <span dir="LTR">SPSS-18</span> و با کمک آمار توصیفی و آزمون‌های تحلیلی نظیرتی تست مستقل، آنالیز واریانس یکطرفه، ضریب همبستگی پیرسون و آنالیز رگرسیون خطی در سطح معناداری 05/0 مورد آزمون قرار گرفتند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته‌ها:</strong> میانگین سن شرکت کنندگان 27/3&plusmn;49/23 &nbsp;با دامنه 35-18 سال بود. 3/73 درصد زن و 7/26 درصد مرد بودند. 3/8 درصد سابقه مصرف سیگار و 7/6 درصد سابقه مصرف مواد مخدر را داشتند. میانگین نمره نگرش 15/6&plusmn;8/24، هنجارهای ذهنی52/2&plusmn;10/11 ، کنترل رفتار درک شده 86/1&plusmn;85/6 و قصد رفتاری 35/3&plusmn;95/10 بود. زنان نگرش (016/0=<span dir="LTR">p</span>) و قصد رفتاری (013/0=<span dir="LTR">p</span>) مثبت‌تری در مصرف مواد نسبت به مردان داشتند. متاهلین هنجارهای ذهنی (04/0=<span dir="LTR">p</span>) قصد رفتاری (042/0=<span dir="LTR">p</span>) بالاتری در مصرف مواد نسبت به مجردها داشتند. نگرش، هنجارهای ذهنی و قصد رفتاری با یکدیگر رابطه مستقیم و با کنترل رفتار درک شده نسبت به عدم مصرف مواد رابطه معکوس و معناداری داشتند. نگرش و هنجارهای ذهنی به شکل معناداری به ترتیب 35 و 39 درصد از واریانس قصد رفتاری شرکت کنندگان در خصوص مصرف مواد مخدر را پیشگویی نمودند.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> نگرش، هنجارهای ذهنی ترغیب کننده، قصد رفتاری مثبت نسبت به مصرف مواد در سطح متوسط و کنترل رفتار درک شده در عدم مصرف مواد در سطح متوسط رو به بالایی در نزد دانشجویان بود. با توجه به اینکه نگرش و هنجارهای ذهنی، پیشگویی کننده‌های مناسبی در قصد رفتاری بودند، لذا، لزوم اجرای برنامه آموزشی متناسب با تئوری، مورد تاکید قرار می‌گیرد.</p> <p><strong>Introduction:</strong> Drug abuse and addiction is expanding and is not restricted to a specific social class and age in Iran. Students as a talented and chosen group and are community creators in country. Therefore detection of related factors on the prevention of drug abuse in these people is necessary. One of the most effective and comprehensive explanation of the relationship between attitudes and behavior is Theory of Planned Behavior. This study was conducted by aimed to determine predictors of drug abuse in Yazd University of Medical Sciences students, based on the theory of planned behavior.</p> <p><strong>Methods: </strong>This cross-sectional study was performed by simple randomized sampling among 120 students of Yazd University of Medical Sciences. Data collection tool was a researcher made questionnaire in self report, consisted of two parts, 31 demographic and background questions and items relating to the theory of planned behavior consisted, attitude 10 items (&alpha;=0.83) score range 10-50, subjective norms 4 items (&alpha;=0.75) score range 4-20, perceived behavioral control 2 items (&alpha;=0.81) scores range 2-10 and behavioral intention 4 items (&alpha;=0.89) score range was 4-20. Data were analyzed by SPSS-18 and with the help of descriptive statistics and analytical tests such as independent T-test, ANOVA, Pearson correlation and linear regression analysis at &alpha;=0.05.</p> <p><strong>Results: </strong>The average age of participants was 23.49 &plusmn;3.27 with range of 18-35 years. 73.3 percent were female and 26.7 percent were male. 8.3 percent had smoking history and 6.7 percent had a history of drug abuse. The attitude score mean respectively were 24.8&plusmn;6.15, subjective norms &nbsp;11.10&plusmn;2.52, perceived behavioral control 6.85&plusmn;1.86, and behavioral intention 10.95&plusmn;3.35. Women attitudes (p=0.016) and behavioral intention (p=0.013) in substance use were more positive than men. Married subjective norms (p=0.04) behavioral intention (p=0.042) in substance use were higher than single. Attitudes, subjective norms and behavioral intention had a direct significant relationship and with perceived behavioral control had an inverse significant relationship. Attitudes and subjective norms were predicted respectively 35 and 39 percent of the variance participants&#39; behavioral intentions regarding drug abuse.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Attitudes, Persuasive subjective norms, positive behavioral intention toward drug abuse were in middle level and perceived behavioral control in the absence of drug abuse was in the upper-middle level among the students. Considering that attitude and subjective norms were good predictors on behavioral intention, Therefore, the implementation of a training program tailored to the theory, is emphasized.</p> سوءمصرف, مواد مخدر, اعتیاد, تئوری رفتار برنامه ریزی شده Prevention, Drug, Addiction, Theory of Planned Behavior 286 298 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-54-9&slc_lang=fa&sid=1 SS Mazloomi mahmodabad سید سعید مظلومی محمودآباد No ¬Shahid Sadoughi University of Medical Sciences,Yazd,Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد F Jalilian فرزاد جلیلیان No Hamedan Branch, Hamedan, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان M Mirzaei Alavijeh مهدی میرزایی علویجه mehdimirzaiea@yahoo.com Yes Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دانشگاه تربیت مدرس R Zolghadr راضیه ذوالقدر No Tehran University, Tehran, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران