fa بررسی عوامل موثر بر اتخاذ رفتارهای ارتقاء‌دهنده سبک زندگی نوجوانان با کاربرد تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>مقدمه</strong>: سبک زندگی ناسالم باعث بوجود آمدن خطرات بهداشتی مهم در نوجوانی و بیماری‌های غیرواگیر در بزرگسالی می‌شود<span dir="LTR">.</span> ارزیابی نیازهای آموزشی با استفاده از تئوری&nbsp; قبل از مداخله یک پایه و اساس برای برنامه‌ریزی آموزشی در ارتقای سبک زندگی است. هدف مطالعه حاضر بررسی عوامل موثر بر اتخاذ رفتارهای ارتقاء‌دهنده سبک زندگی دانش‌آموزان شهرگناباد با کاربرد تئوری رفتار برنامه ریزی شده بود.</p> <p dir="RTL"><strong>روش بررسی</strong>: در این مطالعه توصیفی تحلیلی، 175 دانش آموز در محدوه سنی 15-12 سال با روش نمونه‌گیری چند‌مرحله‌ای تصادفی انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه طراحی‌شده بر اساس سازه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده در زمینه سبک زندگی نوجوانان استفاده شد. داده‌ها در نرم‌افزار<span dir="LTR">spss </span>&nbsp;نسخه 20 با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، آنالیز رگرسیون چند گانه و آزمون مستقل <span dir="LTR">t-test</span> تجزیه و تحلیل شدند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته‌ها</strong>: میانگین و انحراف‌معیار (9/0&plusmn; 5 /13) سال به دست آمد. یافته‌ها نشان دادند کیفیت سبک زندگی با افزایش سن دانش‌آموزان و تحصیلات پدر کاهش می‌یابد. در تغذیه سالم (438/0=<span dir="LTR">P</span>) و عدم پذیرش سیگار و الکل (256/0=<span dir="LTR">P</span>) قصد با رفتار ارتباط نشان نداد. نگرش پیش بینی قابل توجهی برای قصد (268/0=<span dir="LTR">B</span>) و رفتار ( 638/0=<span dir="LTR">B</span>) تغذیه سالم بود. در فعالیت بدنی قصد توسط کنترل رفتار درک‌ شده (244/0=<span dir="LTR">B</span>) و رفتار توسط هنجارهای ذهنی پیش‌بینی شد (424/0=<span dir="LTR">B</span>). در مدیریت استرس قصد با هنجارهای ذهنی (455/0=<span dir="LTR">B</span>) و رفتار باکنترل رفتار درک شده پیش‌بینی شد (767/0=<span dir="LTR">B</span>). در عدم پذیرش سیگار و الکل، نگرش ارتباط قوی با قصد (829/0=<span dir="LTR">B</span>) و کنترل رفتار درک‌شده ارتباط قوی با رفتار نشان داد (311/0=<span dir="LTR">B</span>).</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه‌گیری</strong>: فقدان ارتباط بین قصد و رفتار نشان می‌دهد که عوامل جمعیت‌شناختی بجز قصد ممکن است رفتار در نوجوانان را تحت‌تاثیر قرار دهد و مداخلات آموزشی با تمرکز بر سازه کنترل رفتار درک‌شده به نظر می‌رسد راه مهمی برای رسیدن به رفتار مورد نظر باشد. رفتار فعالیت بدنی تحت‌تاثیر مستقیم ساختارهای اجتماعی قرار گرفت. بنظر می‌رسد ارتقای رفتارهای ورزشی در این گروه سنی با همکاری خانواده موفق‌تر باشد.</p> <p><strong>Introduction</strong>: Unhealthy life style causes health risks as well as non-communicative diseases in the adulthood. Theory- based educational needs assessment before-intervention can be introduced as a basis among adolescents regarding education planning in lifestyle promotion. Therefore, this study aimed to examine the influential factors in adopting lifestyle-promoting behaviors in adolescents using theory of planned behavior.</p> <p><strong>Methods</strong>: In this cross-sectional analytic study, a sample of 175 students, aged 12-15 years, were selected via multistage random sampling. In order to glean the study data, a questionnaire was utilized based on constructs of planned behavior theory with regard to adolescent&#39;s life style. The study data were analyzed using SPSS software (ver. 20) via Pearson correlation, independent t-test and multi factorial regression.</p> <p><strong>Results</strong>: The students&#39; mean age was reported 13.5, 0.9 years. Quality of life decreased with increasing age of the students and their fathers&#39; education level. No association was found between intention and behavior in healthy eating (P= 0.438) as well as smoking and alcohol rejection (p= 0.256). Healthy eating behavior (B=0.638) and intention (B=0.268) were most predicted by attitude. Intention in physical activity was most predicted by perceived behavioral control (B=0.244) and behavior (B=0.424) was most predicted by the subjective norms. Regarding stress management, intention was most predicted by subjective norms (B=0.455) and behavior was most predicted by the perceived behavioral control (B=0.767). In smoking and alcohol rejection, attitude (B=0.829) showed a strong association with intention and perceived behavioral control (B=0.311) revealed a strong relationship in regard with behavior.&nbsp;</p> <p><strong>Conclustion</strong>: Lack of association between intention and behavior demonstrated that demographic variables, except for intention, may affect behavior in adolescents. Educational interventions focusing on perceived behavioral control construct seem to be an important way to achieve the healthy behavior. Since physical activity behavior was directly affected by the subjective norms, promoting exercise behaviors in the age groups will be more successful with the family cooperation.</p> سبک زندگی, تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده, نوجوانان Adolescents, Life style, Theory of Planned Behavior 79 93 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-217&slc_lang=fa&sid=1 F Torabi فرخنده السادات ترابی No Gonabad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گناباد M Moshki مهدی مشکی mmoshki@gmail.com Yes Gonabad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گناباد J Tavakolizade جهانشیر توکلی زاده No Gonabad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گناباد A Alami علی عالمی No Gonabad University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی گناباد