fa کاربرد استخوان ماهی مرکب به عنوان جاذب طبیعی در حذف فلوئور مازاد از آب آشامیدنی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>مقدمه:</strong> کنترل غلظت فلوئور درآب آشامیدنی به دلیل اثر بر سلامت انسان بسیار مهم است. هدف مطالعه بررسی کارآیی استخوان ماهی مرکب در حذف فلوئور مازاد از آب و تعیین تأثیر <span dir="LTR">pH</span>، غلظت جاذب، زمان تماس و غلظت اولیه فلوئور بود. </p> <p dir="RTL"><strong>روش بررسی: </strong>مطالعه با استفاده از راکتورهای ناپیوسته در مقیاس آزمایشگاهی  انجام شد. خرد کردن و دانه بندی جاذب با استفاده از آسیاب برقی و الک های استاندارد <span dir="LTR">ASTM</span> انجام گرفت. مشخصات ساختاری وسطح ویژه جاذب با تکنیک های پراکنش پرتو ایکس(<span dir="LTR">XRD</span>)، میکروسکوپ الکترونی روبشی(<span dir="LTR">SEM</span>) و ایزوترم <span dir="LTR">BET</span> تعیین شد. غلظت فلوئور با روش نور سنجی در طول موج 570 نانومتر  تعیین شد. ایزوترم جذب و ظرفیت جاذب با مدلهای جذب فروندلیچ، لانگمیر و تمکین تعیین گردید.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها:</strong> سطح ویژه جاذب 36/5 متر مربع در هر گرم و ترکیب اصلی آن کربنات کلسیم است. در  <span dir="LTR">pH</span> خنثی، دوز جاذب <span dir="LTR">g/L</span> 15، غلظت اولیه فلوئور <span dir="LTR">mg/L</span> 7 و زمان تماس 120 دقیقه راندمان حذف معادل 02/52%  بود. با افزایش دوز جاذب از  <span dir="LTR">g/L</span> 15 به <span dir="LTR">g/L</span> 45 این میزان به 2/75% افزایش یافت. داده های جذب با ایزوترم جذب لانگمیر(997/0 =<span dir="LTR">R</span>^{<span dir="LTR">2</span>}) مطابقت دارد. حد اکثر ظرفیت جذب بر اساس مدل لانگمیر <span dir="LTR">mg/g</span> 64/1، <span dir="LTR">b</span> معادل<span dir="LTR">L/mg</span>  063/0  و  ضریب بدون بعد <span dir="LTR">R_L</span>  معادل76/0 تعیین شد. بر اساس مدل فروندلیچ نیز میزان ضرائب <span dir="LTR">n</span> و <span dir="LTR">k</span> به ترتیب معادل 9/0 و 08/0 محاسبه شد. </p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> با افزایش زمان تماس، غلظت اولیه فلوئور، دوز جاذب و کاهش <span dir="LTR">pH</span> محلول میزان حذف افزایش می یابد.</p> <p dir="RTL"></p> <p dir="LTR"><strong>Introduction:</strong> Control of fluoride concentration in drinking water due to health effects is very important. The potential of Cuttlefish bone (CB) as a natural sorbent and the effects of pH, contact time, fluoride concentration and adsorbent dosage for the adsorptive removal of excess fluoride from water were examined.</p> <p dir="LTR"><strong>Methods:</strong> The study was carried out in laboratory scale via batch reactor. The CB was crushed and pulverized by standard ASTM sieves. The chemical composition and solid structure of CB was determined using X-ray diffraction (XRD) and scanning electronic microscopy (SEM). Measurement of the surface area was carried out via N₂ gas adsorption and BET isotherm. The concentration of fluoride was measured by SPADNS method and spectrophometry on 570 nm. Isotherm and adsorption capacity was determined by Langmuir, Freundlich and Temkin adsorption models.</p> <p dir="LTR"><strong>Results:</strong> The main component of CB is CaCO3 which has 5.36 m²/g surface area. The results indicated the following: 120 minimum contact time, neutral pH, 15 g/l of sorbent and 7 mg/l of fluoride concentration led to 52.2 % of fluoride removal increasing adsorbent dosage from 15 to 45 g/l led to increasing fluoride removal up to 75.2%. The adsorption data conform to Langmuier model (R²=0.997) in which maximum adsorption capacity was 1.64mg/g and dimensionless coefficient of R_L and b was 0.76 and 0.063 L/mg, respectively. Based on Freundlich model the coefficient of n and k was found to be 0.9 and 0.08, respectively.</p> <p dir="LTR"><strong>Conclusion:</strong> Increasing of contact time, fluoride concentration, adsorbent dosage and pH decreasing led to enhancing fluoride adsorption.</p> <p> </p> واژه های کلیدی: جذب, فلوئور, استخوان, ماهی مرکب, آب آشامیدنی Keywords: Adsorption, Fluoride, Cuttlefish bone, Drinking water. 144 155 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-205&slc_lang=fa&sid=1 M Parastar سید محمد پرستار No Islamic Azad University, Bandar Abbas Branch, Bandar Abbas, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس G Ghanizadeh قادر غنی زاده qanizadeh@yahoo.com Yes aqiyatallah University of Medical Sciences, دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج)، تهران MT Ghaneian محمدتقی قانعیان No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد