fa بررسی کارایی پودراستخوان ماهی مرکب درحذف رنگ راکتیو قرمز198 از محلول های آبی تخصصي Special كاربردي Applicable <p dir="RTL"><strong>چکیده</strong></p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.4pt"><strong>سابقه و اهداف: </strong>ترکیبات رنگی از آلاینده های مهم زیست محیطی محسوب  شده که غالباً سمی، سرطانزا و جهش زا بوده و می توانند باعث آلرژی و مشکلات پوستی  شوند. لذا آلاینده های رنگی قبل از تصفیه به محیط زیست باید تصفیه گردند.  هدف از این مطالعه بررسی کارآیی پودر استخوان ماهی مرکب در حذف رنگ راکتیو قرمز 198 از محلولهای آبی و بررسی تأثیر پارامترهای مختلف بر فرآیند جذب آن بوده است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.4pt"><strong>روش بررسی: </strong>این مطالعه به صورت تجربی و در مقیاس آزمایشگاهی انجام شده است. در این تحقیق اثر غلظت اولیه رنگ (25 و 50 میلی گرم در لیتر)، جرم جاذب (1، 5/1، 2، 5/2 گرم در 100 میلی لیتر)، زمان واکنش (10، 30، 60، 120، 180، 240 دقیقه) و <span dir="LTR">pH</span> (4، 7، 10)  بر حذف رنگ راکتیو قرمز 198 مورد بررسی قرار گرفت. طول موج حداکثر جذب رنگ (<span dir="LTR">&lambda_max</span>) با استفاده از اسپکتروفتومتر <span dir="LTR">UV/Vis</span>(مدل<span dir="LTR">SP-3000 Plus</span>) تعیین و غلظت مقادیر مجهول رنگ به روش اسپکتروفتومتری تعیین گردید. جاذب مورد نظر در شرایط آزمایشگاهی تهیه و با استفاده از الکهای استاندارد <span dir="LTR">ASTM</span> با اندازه های مش بین 60 و 100 دانه بندی شد.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها: </strong>براساس آنالیز طیف جذبی رنگ مورد نظر، طول موج حداکثر جذب(<span dir="LTR">&lambda_max</span>)رنگ راکتیو قرمز 198 درحد 518 نانومتر تعیین گردید. نتایج نشان داد که افزایش دوز جاذب از 2 گرم به 5/2 گرم در 100 میلی لیتر از محلول رنگ با غلظت 25 و50 میلی گرم در لیتر به ترتیب منجر به افزایش راندمان جذب از 85%  به 86 % و از 73 %  به 77%  گردید. افزایش <span dir="LTR">pH</span> اولیه محلول از 4 به 10 به دلیل آزاد شدن ترکیبات کربناته از جاذب به محیط واکنش و تغییر <span dir="LTR"> pH</span> نهایی  محلول به حدود 9 تا 5/9، تأثیر چندانی  بر روی راندمان جذب نداشته و برای غلظت های 25 و 50 میلی گرم در لیتر به ترتیب راندمان جذب از 85%  به 73%  رسیده است. بررسی اثر غلظت اولیه رنگ در حذف نشان داد که با افزایش غلظت اولیه رنگ از 25 به 50 میلی گرم در لیتر با ثابت نگهداشتن دوز جاذب، راندمان جذب از 87%  به 75% کاهش می یابد ولی ظرفیت جذب(<span dir="LTR">q_e</span>)از 08/1 به 82/1 افزایش می یابد. به علاوه بیشترین میزان جذب رنگ در 30 دقیقه اولیه واکنش اتفاق افتاد.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> پودراستخوان ماهی مرکب جاذب طبیعی و ارزان قیمتی است که می توان از آن برای حذف آلاینده های زیست محیطی استفاده کرد.</p> <p dir="RTL"> </p> <ul style="list-style-type:circle"> <li align="center" dir="LTR"> </li> <li dir="LTR">Dye compounds are the important contaminants  of  the  environment. The dyes are often toxic, carcinogenic and mutagenic and can led to allergies and skin problems. Thus, the dye contaminants should be treated before discharge to environment. The aim of this study was the evaluation of efficacy of Cuttle fish bone powder for the  removal of  Reactive Red 198 dye from aqueous solution and investigation of the effect of different parameters on absorption processes.</li> <li dir="LTR">This study was performed experimentaly and in laboratory scale. In this research the effect of  initial dye concentration(25 and 50 mg/l), absorbent dosage(1,1/5,2,2/5 gr/100ml), reaction time (10,30,60,120,180 and 240 min) and pH (4,7,10) were investigated. The maximum absorption wave length of dye (&lambda_max) was determined by UV/Vis spectrophotometer (model of SP-3000 Plus) and concentration of the unknown dye was determined by spectrophotometery method. The target absorbent was prepared in laboratory</li> </ul> <p dir="LTR">condition and pulverized by standard ASTM sieves with the range of 60-100 mesh.</p> <p dir="LTR"><strong>Results: </strong>According to analysis of absorption spectra, maximum absorption wave length (&lambda_max) of RR198 dye was determined 518 nm. The result showed that increasing absorbent dose from 2 to 2/5gr /100ml in concentrations of 25 and 50 mg/l would lead to increase of the absorption efficiency from 63% to 70% and from 73% to 77%. Initial pH increase from 4 to 10 beacause of releasing of carbonat compounds from absorbent to reaction invironment and change of final pH around 9-9/5, had no effect on the absorption efficiency and for concentrations of 25 and 50 mg/l, absorption efficiency reached from 85% to 73% respectively. Investigation of the effect of dye initial concentration showed that increasing initial concentration of dye from 25 to 50 mg/l and without changing absorbent dose would lead to decrease in the absorption efficiency from 87% to 75% but the absorption capacity (q_e) increased from 1/08 to 1/82. Morever the maximum absorption took place at 30 min of  the first reaction.</p> <p dir="LTR"><strong>Conclusion: </strong>Cuttle fish bone powder is a natural and cheap absorbent that can be used for the removal of contaminants in the environment.</p> <p dir="ltr"> </p> پودراستخوان ماهی مرکب, رنگ راکتیو قرمز198, جذب سطحی, جاذب طبیعی Cuttle fish bone powder, Reactive Red 198 dye, Absorption, Natural absorbent 127 138 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-185&slc_lang=fa&sid=1 MT Ghaneian محمدتقی قانعیان Yes Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد MH Ehrampoush محمدحسن احرامپوش No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد M Dehvary محبوبه دهواری mahboobehdehvary@yahoo.com No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد B Jamshidi بهزاد جمشیدی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد M Amrollahi محسن امراللهی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد