fa بررسی روند تغییرات کیفی و کمی منابع آب زیرزمینی دشت یزد- اردکان در دهه 88-1379 تخصصي Special كاربردي Applicable <p dir="RTL"><strong>چکیده</strong></p> <p dir="RTL"><strong>سابقه و اهداف: </strong>امروزه با افزایش جمعیت و افزایش نیاز آب در بخش­های مختلف کشاورزی، صنعتی، شرب و بهداشت، فشار زیادی به منابع آب­ زیرزمینی وارد شده است. این مسأله در کنار وقوع خشکسالی­های شدید و طولانی مدت شرایطی را برای کشور، خصوصاً برای مناطق خشک و فراخشک پدید آورده است که آن را با چالش­های جدی در زمینه کمیت و کیفیت آب مواجه کرده است. در این تحقیق، روند تغییرات کیفی و کمی منابع آب زیرزمینی و روند خشکسالی در دشت یزد- اردکان بعنوان یکی از مهمترین مراکز جمعیتی ایران مرکزی، مورد بررسی قرار می­گیرد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش بررسی:</strong> به منظور بررسی تغییرات کیفی منابع آب زیرزمینی از داده­های کیفی دشت یزد اردکان در بازه زمانی 1379 تا 1388 مربوط به منابع انتخابی شرکت سهامی آب منطقه ای یزد استفاده شد و با نرم افزارهای آماری (<span dir="LTR">Minitab</span>) و کیفی آب(<span dir="LTR">Aquachem</span>)، این داده ها ارزیابی و روند تغییرات زمانی بررسی گردید. با استفاده از داده­های مکانی و توصیفی و بکارگیری  سیستم اطلاعات جغرافیایی­،  لایه­های اطلاعات مکانی برای همه پارامترهای کیفی آب زیر­زمینی دشت تهیه و برروی هم منطبق گردید و مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین به منظور برآورد شدت و مدت خشکسالی­ اقلیمی از شاخص استاندارد بارش (<span dir="LTR">SPI</span>) و جهت بررسی روند افت سطح آب زیرزمینی از هیدروگراف بلند مدت چاه های پیزومتری موجود در دشت یزد- اردکان استفاده گردید.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ­ها:</strong> نتایج بررسی تغییرات سطح آب زیرزمینی در 4 دهه اخیر حاکی از روند نزولی آن بوده و متوسط افت سطح ایستابی، حدود 5/0متر در سال می باشد. هم­چنین نتایج حاصل از تغییرات کیفیت آب در دهه اخیر نشان داد که با افزایش تکرار خشکسالی و افت شدید سفره آب زیرزمینی ، کیفیت آب زیر زمینی، خصوصاً در بازه زمانی 1385 تا 1389 دارای روند نزولی بوده است. نتایج نشان داد که در طی50 سال اخیر، تکرار وقوع خشکسالی اقلیمی در دهه اخیر نسبت به چهار دهه گذشته، 4 برابر شده است.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه­ گیری:</strong> با توجه به نتایج می­توان گفت که تنها راه اساسی و اصولی جهت جلوگیری از عواقب خطرناک افت سطح ایستابی و کاهش کمیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی، مصرف درست و قانونمند آب و جلوگیری از برداشت بی‌رویه آب­های زیرزمینی می­باشد.</p> <p dir="RTL"> </p> <p align="center" dir="LTR"><strong>Abstract</strong></p> <p dir="LTR"><strong>Background:</strong> Nowadays, with population growth and the increase of water demand in different sectors of agriculture, industry, drinking, and health, groundwater resources have faced a lot of pressure. This issue along with severe and prolonged droughts has created the conditions for country particularly for arid and hyper arid areas which has encountered the serious challenges in the field of water quantity and quality. In this study, qualitative changes in the trend of drought and water resources in Yazd - Ardakan plain, ie, one of the most important population centers in central Iran, has been considered.</p> <p dir="LTR"><strong>Method: </strong>In order to study groundwater quality variations we drew on the qualitative data from Yazd Regional Water Authority related to Yazd Ardakan plain 2000_s. using hydro- geochemical(Aquachem) and statistic (Minitab) soft wares as well as spatial and descriptive data and GIS in providing and matching spatial data layers for all underground water quality parameters of the plain. Also for measuring the intensity and duration of climatic drought, we used standardized precipitation index (SPI) and for investigating the trend of falling groundwater levels, we applied the long-term hydrograph of piezometric wells located in Yazd - Ardakan plain.</p> <p dir="LTR"><strong>Results:</strong> The results of groundwater level variations indicate that in the last four decades, the downward trend of the average annual decline of water table has been around 0.5 meters per year. Also, results of water quality changes in recent decades shows that by increasing frequency of droughts and extreme declining groundwater table, groundwater quality, particularly 1385 to 1389, has had a downward trend. Results showed that during last 50 years, in the study area and the repetition of climatic drought in recent decade compared to the past four decades, has been 4 times in the study area.</p> <p dir="LTR"><strong>Conclusion:</strong> Considering the results, it can be concluded that the only basic principal method of preventing dangerous consequences of falling water table levels and reducing the quantity and quality of underground water resources is proper and lawful consumption of water to avoid uncontrolled withdrawal of groundwater.</p> <p dir="LTR" style="margin-right:14.15pt"> </p> <p dir="LTR" style="margin-right:14.15pt"> </p> <p dir="RTL" style="margin-right:14.2pt">.</p> کیفیت آب, دشت یزد- اردکان, خشکسالی, آب زیرزمینی. Water quality, Yazd-Ardakan Plain, Climatic Drought, Groundwater. 82 91 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-183&slc_lang=fa&sid=1 M Ekrami محمد اکرامی Ekrami64@gmail.com Yes Yazd University دانشگاه یزد Sharifi ذبیح اله شریفی No Yazd University دانشگاه یزد Malekinezhad حسین ملکی نژاد No Yazd University دانشگاه یزد Ekhtesasi محمدرضا اختصاصی No Yazd University دانشگاه یزد