fa بررسی حذف کروم شش ظرفیتی با استفاده از نانولوله های کربنی تک جداره وچند جداره فعال از محلول های آبی تخصصي Special پژوهشي Research چکیده مقدمه: فلزات سنگین از جمله آلاینده‌های مهمی هستند که امروزه غلظت آن‌ها در محیط زیست با گسترش شهرها و توسعه صنایع افزایش یافته است. یکی از مهمترین فلزات سنگین، کروم است و به صورت اکسیدهای سه و شش ظرفیتی در صنایعی مانند آبکاری، شیشه، سرامیک، دباغی و چرم کاربرد دارد. کروم شش ظرفیتی دارای مخاطرات بهداشتی اثبات شده ای مانند سرطانزایی است. هدف از این مطالعه بررسی مقایسه ای کارآیی نانولوله های کربنی تک جداره وچند جداره فعال در حذف کروم شش ظرفیتی از محلول‌های آبی است. روش بررسی: این تحقیق یک مطالعه تجربی است که در آن اثر غلظت اولیه کروم، pH ،جرم جاذب و زمان واکنش بر حذف کروم شش ظرفیتی توسط جاذب نانولوله های کربنی تک جداره وچند جداره فعال مورد بررسی قرار گرفته است. برای تهیه جاذب، نانولوله های کربنی تک جداره وچند جداره فعال از پژوهشگاه صنعت نفت ایران (R.I.P.I) تهیه شد. مطالعه روی نمونه‌های سنتزی حاوی غلظت های 5/0، 1 و 2 میلی گرم در لیتر کروم شش ظرفیتی انجام گرفت. غلظت مقادیر کروم شش ظرفیتی به روش جذب اتمی تعیین گردید. یافته ها: با توجه به نتایج، با افزایش زمان تماس و افزایش غلظت آلاینده، ظرفیت جذب (qe) افزایش و با افزایش pH و افزایش جرم جاذب ظرفیت جذب (qe) کاهش یافته است. داده‌های این تحقیق نشان داد که بهترین ظرفیت جذب (qe)کروم شش ظرفیتی توسط نانولوله های کربنی تک جداره وچند جداره فعال در مدت زمان 120دقیقه با pH مساوی 3 و غلظت الاینده 2 میلی گرم بر لیتر و مقدار جاذب 4/0 گرم بر لیتر به ترتیب برابر با 94/3 و 74/3 میلی گرم برگرم بدست آمد و بر اساس نتایج بدست آمده کارائی نانولوله های کربنی تک جداره بهتر از چند جداره بوده است، با اینحال اختلاف معنی داری بین نتایج حذف این دو نوع جاذب مشاهده نشده است. نتیجه گیری: نانولوله های کربنی تک جداره فعال نسبت به چند جداره فعال جاذبی مؤثرتر در حذف کروم شش ظرفیتی از محلول‌های آبی می باشند. Abstract Introduction: The heavy metals are the most important pollutant that their concentration in environment is increasing with cities and industrials developing. One of this metals is chromium that in the trivalent and hexavalent oxidation state used in industries such as electroplating, glass, ceramic, tannery and leather. Hexavalent chromium has proven several health hazards such as a carcinogenicity. The aim of this study was survey the efficacy of oxidized multi walled and single walled carbon nano tubes in removal of hexavalent chromium from aqueous solution. Methods:This study was experimental which investigated the effect of initial chromium concentration,pH, adsorbent dose and reaction time on removal of chromium by oxidized multi and single walled carbon nano tubes. Oxidized carbon nano tubes were purchased from Research Institute of Petroleum Industry (R.I.P.I). The study performed on the synthetic samples contain 0.5,1 and 2 mg/l concentration of chromium(VI) . The unknown concentration of hexavalent chromium detected by atomic absorption spectrophotometry. Results: According to the results, adsorption capacities (qe) increased with increasing of initial Cr(VI) concentrations and reaction time and decreased with increasing adsorbent dose and increasing of pH. Maximum adsorption capacities of Hexavalent chromium by OSWCNTs and OMWCNT at 120 minutes, pH=3, initial Hexavalent chromium concentration 2mg/l and adsorbent dose 0.4g/l were obtained 3.94 and 3.74 mg/g respectively. Conclusion: Oxidized single walled Carbon Nano tubes( SWCNTs) is more efficient than oxidized multi walled carbon nano tubes (MWCNTs) in removal of hexavalent chromium from aqueous solutions. نانولوله های کربنی , جذب سطحی, کروم شش ظرفیتی, محلول آبی Carbon nano tubes, adsorption, hexavalent chromium, aqueous solution 231 241 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-161&slc_lang=fa&sid=1 MT Ghaneian محمد تقی قانعیان No , Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. . دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد AA Najafpoor علی اصغر نجف پور No Mashhad University of Medical Sciences, Iran دانشگاه علوم پزشکی مشهد MH , Ehrampoush محمد حسن احرام پوش No , Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. . دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد H Esmayli حبیب الله اسماعیلی No Mashhad University of Medical Sciences, Iran دانشگاه علوم پزشکی مشهد H Alidadi حسین علیدادی No Mashhad University of Medical Sciences, Iran. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد GH Solaymani Khomartash قربان سلیمانی خمارتاش ms88solaymani@yahoo.com Yes Shahid Sadoughi University of Medical Sciences ,Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد M Amrolahi محسن امراللهی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences ,Yazd, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد