fa جذب کروم از محلول های آبی توسط سرباره صنایع فولاد: مدل سازی ایزوترم و سینتیک جذب تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: یکی از عمده ترین آلاینده های محیط زیست پساب های صنعتی حاوی فلزات سنگین است. کروم از جمله فلزات سنگین می باشد که در پساب صنایع مختلف وجود دارد و به شدت برای انسان و محیط زیست سمی و خطرناک است. سرباره فولاد یک محصول جانبی در صنایع فولاد است که به میزان قابل توجهی تولید می گردد. هدف از این تحقیق بررسی حذف فلزات سنگین مثل کروم از محیط های آبی با استفاده از سرباره صنایع فولاد به عنوان جاذب ارزان قیمت بود. روش بررسی: در این مطالعه آزمایشگاهی حذف کروم با بکارگیری سرباره حاصل از صنایع فولاد با تغییر پارامترهایی از جمله pH ، زمان تماس، مقدار ماده جاذب(سرباره) و غلظت اولیه کروم در سیستم ناپیوسته مورد بررسی قرار گرفت. نمونه پساب مصنوعی مورد استفاده برای انجام آزمایشات برای ساخت محلول کروم با اضافه کردن دی کرومات پتاسیم در آب مقطر و ساخت غلظت های25، 20، 15، 10، 5 میلی گرم بر لیترآماده گردید. یافته ها: نتایج این تحقیق نشان می دهد که در شرایط بهینه سرباره قابلیت جذب یون های کروم از محلول های آبی با غلظت 25 میلی گرم بر لیتر،7pH= ، مقدار جاذب 3 گرم و زمان تماس 60 دقیقه را تا حدود 3/96 درصد داراست. داده های آزمایش از مدل های لانگمویر و سینتیک جذب شبه مرتبه دوم تبعیت کردند. حداکثر ظرفیت جذب (qm) با مدل لانگمویر معادل 97/. میلی گرم برگرم بود. و ضریب همبستگی (R2 ) در سینتیک جذب شبه مرتبه دوم معادل 1 می باشد. خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و مورفولوژی سرباره نیز با استفاده از دستگاه های XRD,XRF,SEM تعیین گردید. نتیجه گیری: نتایج حاصل از این تحقیق می تواند در به کارگیری سرباره صنایع فولاد جهت حذف کروم از محلول های آبی مفید باشد. Introduction: One of the main environmental pollutants is the existence of heavy metals in the industrial wastewater. Chromium is among the heavy metals found in industrial wastewater. It is toxic and dangerous for people and environment. The steel slag is the main by-product of steel industry. The aim of this study was removing heavy metal such as Chromium by using the steel slag as a low-cost adsorbent from aquatic environment. Methods: Some factors that affect the process of Chromium removal by steel slag such as pH, contact time, adsorbent dosage and cadmium initial concentration were studied. Standard solution of synthetic wastewater including Chromium was prepared by adding Potassium Dichromate to distilled water and concentrations in the range of 5-25 mg/l. Results: The results showed that in optimum conditions, the removal of Chromium from aqueous solution with concentration of 25mg/l, pH=7, adsorbent equal to 3gr and 60min contact time is about 99%. The experimental data of adsorption equilibrium were analyzed on the basis of adsorption kinetics models and Freundlich and Langmiur adsorption isotherms. Maximum adsorption capacity by Langmiur model was./97mg/g and correlation factor in kinetic pseudo-second order model turned out to be1. The physical, chemical and morphological features of the steel slag were also determined by XRD, XRF and SEM techniques. Conclusion: The results of this study could be useful in using steel slag for removing Chromium from aqueous solution. سرباره, کروم, جذب سطحی,مدل سینتیکی, مدل ایزوترمی slag steel, Chromium, adsorption, the kinetic model, the isotherm model 51 60 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-147&slc_lang=fa&sid=1 P Saki پرستو ساکی parastoo.saki27@yahoo.com Yes , Islamic Azad University, Sciences and Research Branch Khuzestan, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان، R Mafigholami رویا مافی غلامی No Azad University Branch Ahvaz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز A Takdastan افشین تکدستان No Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز E Khoshkhoo احسان خوشخو No Islamic Azad University, Sciences and Research Branch Khuzestan, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان