fa مدل سازی تغییرات زمانی و مکانی کیفیت آب زیرزمینی در مناطق خشک با استفاده از روش‌های زمین آماری (مطالعه موردی: دشت کوهپایه – سگزی اصفهان) تخصصي Special پژوهشي Research چکیده مقدمه: منابع آب زیرزمینی به عنوان یکی از مهمترین منابع آبی در مناطق خشک و نیمه خشک، محسوب می‌شوند، از این‌رو حفاظت کیفی آنها از اهمیت زیادی برخوردار است. از طرفی پایش و بررسی کیفیت آب زیرزمینی مشکل و هزینه‌بر می‌باشد، لذا استفاده از روش های درون‌یابی، ضرورری به نظر می‌رسد. روش بررسی: در این تحقیق توصیفی، تغییرات مکانی و زمانی برخی از پارامترهای کیفی آب زیرزمینی دشت کوهپایه-سگزی اصفهان شامل Ec، TDS و Na در دوره آماری 1389-1374، مورد بررسی قرار گرفته و میزان و جهت تغییرات این پارامترها، مشخص شده است. بدین منظور ابتدا چهارروش زمین آماری و قطعی قابل اجرا در محیط 3/9 ArcGISیعنی کریجینگ، کوکریجینگ، تابع شعاع محور و عکس فاصله وزنی، مورد بررسی قرار گرفت. سپس بهترین تابع و توان برای هر یک از چهار روش ذکر شده و بهترین روش برای هر پارامتر در هر سال دوره آماری بر اساس کمترین میزان ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)، انتخاب گردید. در نهایت نقشه‌های پهنه‌بندی پارامترها در محیط 3/9ArcGIS ، ترسیم گردید. یافته‌ها: نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که برای هر سال و هر پارامتر روشی خاصی با تابع یا توانی خاص، بهترین نتیجه را دارد و روند منظمی در آنها وجود ندارد، . اما در سال های بعد از سال 1383، روش های کریجینگ و کوکریجینگ، نتایج بهتری نسبت به دیگر روش‌ها داشته‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج این بررسی نشان می‌دهد که کیفیت منابع آبی دشت کوهپایه - سگزی در سال 1389 نسبت به سال 1374، کاهش چشمگیری یافته است. بیشترین میزان تغییرات نیز در مناطق نزدیک به رودخانه زاینده‌رود رخ داده است به طوریکه در مناطق جنوبی دشت کانون‌های بحرانی ظاهر شده است، که این خود گواه بر نقش مؤثر این رودخانه بر سفره های مسیر خود می باشد. Introduction:Groundwater resources are as one of the most important water resource in arid and semi- arid areas, thenprotection of their qualityis very important. On the other hand, monitoring andevaluating the groundwaterqualityarecomplex andexpensive, so usinginterpolation methodslooknecessary. Methods: Inthisresearch, thespatial and temporalvariationsofwaterqualityparametersinKoohpaye– Segzi Plainof EsfahanincludingEc, TDSandNain theperiods of 1374-1389 werestudied andthe rateand direction ofchanges inwater qualityparametersare specified. First, four the geostatisticalanddeterministic methodsexecutableinArcGIS 9.3, including the Kriging, CoKriging, RBF and IDW, were studied.Then the best of function and equationwere selected for each of the mentionedmethodsand the best method for each parameter in each year of data period based on the lowest value of RMSE. FinallyzoningmapparametersinArcGIS 9.3,was plotted Results: The result obtained are showed that for each year and parameter specific method with function or power have best result and regular trend are not exist in there. But, in years after 1383, Kriging and CoKriging method have best results than other mothods. Conclusion: The resultsshow thatwaterquality inKoohpaye– SegziPlainhavedramaticallyreduced in 1389than in1374.Most ofthechangeshave been occurrednearzayanderood river, as critical points have been appeared in Southern area of this plain. This show the effective role of zayanderood river in groundwater aquifer. مدل سازی,آب زیر زمینی ,روش زمین‌آماری, دشت کوهپایه سگزی, اصفهان Zayanderood, GeostatisticKoohpaye – segzi Palins, Interpolation,Groundwater quality. 123 137 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-390-2&slc_lang=fa&sid=1 SH Abbasi Jondani شهربانو عباسی جندانی sh.abbasi@ut.ac.ir Yes University of Yazd, Iran. دانشگاه یزد A Talebi علی طالبی No University of Yazd, Iran. دانشگاه یزد