fa بررسی کارایی فرآیند اکسیداسیون کاتالیتیکی پرتوهای پرانرژی الکترونی توأم با پرسولفات پتاسیم درحذف اسید هیومیک از محلولهای آبی تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: مهمترین اثر مواد آلی طبیعی موجود در آب، واکنش با گندزداها و ایجاد محصولات جانبی گندزدایی بوده که اکثراً سرطان‌زا هستند. فرآیندهای اکسیداسیون پیشرفته (AOPs) روشهای متداولی برای حذف مواد آلی از محلول های آبی می‌باشند. کاربرد تابش پرتوهای پرانرژی الکترونی یکی از انواع روش های اکسیداسیون پیشرفته است. لذا در این مطالعه، کارایی فرآیند اکسیداسیون کاتالیتیکی تابش پرتوهای پرانرژی الکترونی توأم با پرسولفات پتاسیم در حذف اسید هیومیک از محلولهای آبی مورد بررسی قرار گرفته است. روش بررسی: این تحقیق یک مطالعه تجربی است که در مقیاس آزمایشگاهی انجام شده است. در این تحقیق، اثر pH (10-4)، غلظت اولیه پرسولفات پتاسیم (mmol/100cc 5/0-1/0)، دوز های جذبی متفاوت پرتوهای پرانرژی الکترونی(kGy 15-1) و غلظت اولیه اسید هیومیک (mg/l 50-10) مورد بررسی قرار گرفت. پرتودهی الکترونی با استفاده از شتاب دهنده الکترون مدل TT200 انجام گرفت و غلظت باقیمانده اسید هیومیک در نمونه ها توسط اسپکتروفتومتر در طول موج 254 نانومتر تعیین گردید. یافته ها: براساس نتایج، تغییر pH دارای تأثیر جزئی بر روی کارایی حذف اسید هیومیک است. بطور میانگین با افزایش pH از 4 به 10، راندمان حذف اسید هیومیک از 59/72% به 36/73% رسیده بود. نتایج نشان داد که با افزایش دوز جذبی از 1 به 15 کیلوگری، کارایی حذف اسید هیومیک افزایش می یابد. بر اساس نتایج با افزایش غلظت پرسولفات، راندمان حذف اسید هیومیک افزایش یافته است بطوری که برای دوز جذبی 3 کیلوگری با افزایش غلظت پرسولفات پتاسیم از mmol/100cc 1/0 به mmol/100cc 5/0، راندمان حذف از 43/69 به 82/83 افزایش یافته بود. آزمایشات سینتیک نشان داد که تجزیه اسیدهیومیک با استفاده از تابش پرتوهای پرانرژی الکترونی از سینتیک درجه دوم پیروی می کند. نتیجه گیری: داده های حاصل از این تحقیق نشان داد که محلول آبی حاوی اسید هیومیک بطور مؤثری توسط پرتوهای پرانرژی الکترونی تجزیه می شود. افزودن پتاسیم پرسولفات قادر به بهبود قابل توجه ای در کارایی فرآیند حذف هیومیک اسید در حضور پرتوهای پرانرژی الکترونی می‌باشد. Introduction: The most important affect of natural organic matters in water is their reaction with chlorine and producing of disinfection byproducts that are carcinogenic. Humic acid is most common natural organic materials of surface water. Advanced oxidation processes (AOPs) are methods for the removal of organics from aqueous solutions. Application of electron beam radiation is one of these methods for water treatment. The aim of this study was to evaluate the efficiency of catalytic oxidation process of electron beam radiation with potassium persulfate in removal of humic acid from aqueous solutions. Methods: This experimental study was performed in laboratory scale. In this study, effect of pH (4 -10), initial concentration of potassium persulfate (0.1- 0.5 mmol/100cc), different radiation doses of electron beam (1-15 kGy) and the initial concentration of Humic acid (10-50 mg/l) in removal of humic acid were studied. Electron irradiation performed using an electron accelerator model TT200. Residual concentrations of humic acid in the samples determined by spectrophotometer UV/Vis at a wavelength of 254 nm. Results: Based on the results, changes in pH had little effect on the Humic acid removal efficiency. The average, with increasing of pH from 4 to 10, the removal efficiency of humic acid from 72.59% to 73.36% increased, respectively. The results showed that increasing of the dose from 1 to 15 kGy, humic acid removal efficiency increases. Based on results by increasing of persulfate concentration, the removal efficiency increased so that with increasing of concentration of potassium persulfate from 0.1 to 0.5 mmol/100cc, removal efficiency from 69.43% to 83.82% was increased. Kinetic experiments showed that the decomposition of humic acid by electron beam radiation followed the second-order kinetic. Conclusion: The data from this study showed that the aqueous solution containing acid Humic is decomposed effectively by electron beams irradiation. Addition of potassium persulfate can be have significant improvements in removal efficiency of humic acid in the presence of electron beam. تصفیه آب, اسید هیومیک, فرآیند‌های اکسیداسیون پیشرفته, پرتوهای پرانرژی الکترونی, پرسولفات پتاسیم water treatment, humic acid, advanced oxidation processes, electron beam irradiation, potassium persulfate 63 76 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-116-2&slc_lang=fa&sid=1 MT Ghaneian محمدتقی قانعیان No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد MH Ehrampoush محمد حسن احرامپوش No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد M Dehvari محبوبه دهواری mahboobehdehvari@yahoo.com Yes Shahid Sadoughi University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد M Kheirkhah منیره خیر خواه No Nuclear Science and Technology Research Institute پژوهشکده کاربرد پرتوها، سازمان انرژی اتمی، یزد F Anvari فاطمه انوری No Nuclear Science and Technology Research Institute پژوهشکده کاربرد پرتوها، سازمان انرژی اتمی، یزد M Askarshahi محسن عسکری شاهی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد B Jamshidi بهزاد جمشیدی No Shahid Sadoughi University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد