fa آنالیز مکانی کانون های لیشمانیوز جلدی روستایی در استان قم با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: لیشمانیوز جلدی روستایی یکی از معضلات مهم بهداشتی در بسیاری از مناطق ایران از جمله استان قم می باشد. این تحقیق با هدف بررسی روند بروز لیشمانیوز جلدی، شناسایی کانون های پرخطر بیماری در استان قم با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی صورت گرفت. روش بررسی: اطلاعات بیماران مربوط به سال های 90-1373 از فرم های اطلاعات اپیدمیولوژیک لیشمانیوز جلدی مرکز بهداشت استان قم استخراج گردید .سپس بر روی نقشه دیجیتال شهری و روستایی استان با مقیاس 50000/1 مکان یابی شدند. تعمیم یافته ها به نقشه در سطح روستا انجام شد و جمعیت هر روستا بر اساس جمعیت برآورد شده در خانه بهداشت روستا تعیین شد. کانون ها بر اساس میزان بروز محاسبه شده، شناسایی شدند. برای تجزیه و تحلیل یافته ها از آزمون کای اسکور و ترسیم نقشه ها از نرم افزار Arc GIS 3/9 استفاده گردید. یافته ها : در مجموع ،اطلاعات مربوط به 1663 بیمار ثبت گردید. کانون های اصلی بیماری در نواحی شرق و شمال شرق استان و شامل روستا های واقع در بخش های مرکزی و کهک بودند. تعداد 1555 (5/93%) مورد از بیماران مربوط به روستاهای بخش مرکزی بودند. روستاهای صیدآباد و جعفرآباد به ترتیب با درصد شیوع 78/67 و 67/66 ، کانون های فعال تری بودند. کانون های جدید در روستا های دولت آباد، اسلام آباد و مومن آباد در حال شکل گیری بودند. کانون هایی نظیر روستاهای حسین آباد و صرم آمار موارد آنها رو به کاهش بود (01/0 p<). نتیجه گیری: شناسایی تجمع مکانی لیشمانیوز و اولویت بندی عوامل موثر در چرخه انتقال بیماری با استفاده از نقشه های خروجی از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) قابل دستیابی بوده و این نرم افزار می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در جهت برنامه ریزی و تصمیم گیری برای انجام اقدامات پیشگیرانه در مناطق پرخطر بیماری به کار گرفته شود. Introduction: Zoonotic cutaneous leishmaniasis (ZCL) or rural cutaneous leishmaniasis is one of the most important health problems in different areas of Iran including Qom province. The aim of this study was to investigate the trend of CL incidence and also high-risk foci in Qom Province using geographical information system (GIS) method. Methods: Between 1994 and 2011, patient’s information was extracted from epidemiological forms of CL which had been registered in Provincial Health Center of the province. Then these were mapped on urban and rural digital maps based on scale of 1/50000. The situation was applied with rural-level precision i.e. rural-level was our basic unit of analysis. And then the population in each village was determined by using rural health center's vital horoscope. Recognition of high-risk foci and subsequent data analyses were carried out through estimated incidence rate and chi square test using Arc GIS 9.3 software. Results: A total of 1663 cases of ZCL were recorded. Most of CL foci were located in east and northeast zones of the province such as some villages of Markazi and Kahak districts. The majority (93.5%) of cases only belonged to villages in Markazi district. The incidence rate in Said Abad and Jafar Abad villages was 67.68 and 66.67% respectively which were more dynamic foci. On the other hand, new foci were forming in Doulat Abad, Islam Abad and Moemen Abad. The incidence of disease in Hosein Abad and Sarm villages was decreasing (p<0.01). Conclusion: The Markazi district as the most high risk focus of ZCL is considered in Qom province. Also new endemic foci in Doulat Abad, Islam Abad and Moemen Abad are forming. Accordingly, programs planning for control of ZCL and community-based health education are required. لیشمانیوز جلدی روستایی, اپیدمیولوژی, آنالیز مکانی, سیستم اطلاعات جغرافیایی, قم Cutaneous leishmaniasis, GIS, Epidemiology, Qom province 37 46 http://tbj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1060-1&slc_lang=fa&sid=1 A Saghafipour عابدین ثقفی پور abed.saghafi@yahoo.com Yes Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم N Jesri ناهید جسری No Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم M Fakhar مهدی فخار No Mazandaran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی مازندران